TIÊU CHUẨN VIỆT NAM
TCVN 5300:1995
CHẤT LƯỢNG ĐẤT - PHÂN LOẠI ĐẤT DỰA TRÊN MỨC NHIỄM BẨN HOÁ CHẤT.
Soil quality - Soil classification based on level of chemical pollutants
1. Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này áp dụng đối với đất trồng (dưới đây gọi là "đất") và quy định việc phân loại đất theo mức độ bền vững và mức độ nhiễm bẩn của đất.
2. Phân loại đất dựa trên mức độ bền vững của đất
2.1. Mức độ bền vững của đất đối với nhiễm bẩn hoá học cần được đánh giá theo chất hoá học cụ thể gây nhiễm bẩn hoặc nhóm chất chủ yếu gây nhiễm bẩn đất. Trường hợp này cần phân biệt:
- Các chất có hoạt tính hoá học ban đầu tạo ra các điều kiện axít - kiềm và oxi hoá khử trong đất và như vậy tác động đến trạng thái thổ nhưỡng, địa hoá chung. Đây chủ yếu là các nguyên tố có lượng lớn và các hợp chất của chúng làm giảm chất lượng đất và độ phì nhiêu của nó.
- Các chất có hoạt tính sinh hoá tác động trước hết đến sinh vật (vi sinh vật, động vật, thực vật)
- Các chất có khả năng tồn tại trong đất dưới các dạng dẫn đến việc di chuyển chúng vào khí quyển, thực vật, nước bề mặt, nước ngầm.
2.2. Theo mức độ bền vững đối với các chất hoá học gây nhiễm bẩn và theo tính chất phản ứng lại của đất cần phân chia ra:
Đất rầt bền vững;
Đất bền vững trung bình;
Đất ít bền vững.
2.3. Mức độ bền vững của đất đối với các chất hoá học gây nhiễm bẩn được xác định theo những chỉ tiêu chủ yếu sau đây:
Hàm lượng và chất lượng đất mùn;
Độ sâu tầng mùn; Hàm lượng cacbonat;
Thành phần và hàm lượng khoáng sét;
Thành phần độ hạt và thành phần cơ học; Hoạt tính sinh học;
Dung lượng hấp thụ tối đa;
Độ dày mặt cắt đất;
Đặc tính của nền cấu tạo đất; Mức nước ngầm;
Lượng các chất trong đất dưới dạng hoà tan ;
Tỉ lệ giữa khối lượng của các chất hữu cơ không bị phân huỷ tích tụ ở khu vực nhất định trên mặt đất dưới dạng lớp đệm hoặc than bùn và khối lượng chất hữu cơ đưa đến khu vực này hàng năm;
Tỉ lệ cacbon của axtt humic và cacbon axit funvic
3. Phân loại đất dựa trên mức nhiễm bẩn hoá chất
3.1. Theo mức độ nhiễm bẩn của đất phải chia ra:
Đất bị nhiễm bẩn nồng;
Đất bị nhiễm bẩn vừa;
Đất bị nhiễm bẩn nhẹ.
3.2. Phân loại theo mức độ nhiễm bẩn trước hết phải tiến hành theo nồng độ giới hạn cho phép (NĐGHCP) của các hoá chất trong đất.
3.3. Đất bị nhiễm bẩn nồng là đất có hàm lượng các hoá chất vượt quá nồng độ giới hạn cho phép và đất có hiệu suất sinh học thấp do tác động của nhiễm bẩn hoá chất, nhưng đặc tính cơ, lí, hoá, sinh biến đổi đáng kể và kết quả là hàm lượng các hoá chất trong cây trồng vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Những đặc tính này được xem xét trong tổng thể cũng như riêng biệt.
3.4. Đất bị nhiễm bẩn vừa là đất có sự vượt quá NĐGHCP mà không thấy có những biến đổi đáng kể về tính chất của đất.
3.5. Đất bị nhiễm bẩn nhẹ là đất có hàm lượng các hoá chất không vượt quá NĐGHCP song cao hơn nền tự nhiên.
4. Những chỉ tiêu đánh giá ảnh hưởng của các hoá chất gây nhiễm bẩn đến trạng thái của đất
Khi đánh giá ảnh hưởng của các hoá chất gây nhiễm bẩn đến trạng thái của đất cần sử dụng các nhóm chỉ tiêu sau:
a. Những chỉ tiêu đặc trưng cho sự thay đổi tính chất của đất theo mùa hoặc trong thời gian ngắn (2 - 5 năm) và cần thiết để đánh giá hiện tượng của lớp phủ đất nhằm dự báo sản lượng và hướng dẫn bón phân, phun thuốc sâu theo mùa, tưới và các biện pháp khác làm tăng thu hoạch của năm đó. Những biến đổi ngắn hạn các tính chất của đất được dự báo theo biến thiên độ âm pH, thành phần dung dịch đất, độ thở của đất, hàm lượng các chất dinh dưỡng mà cây có thể tiếp nhận được.
b. Những chỉ tiêu biến đổi dài hạn xuất hiện trong vòng 5 – l0 năm hoặc lâu hơn và phản ánh những xu hướng biến đổi bất lợi tính chất của đất do tác động của con người. Chúng bao gồm lượng mùn dự trữ, tỉ lệ cacbon của axit humic và cacbon của axit funvic, mất đất do xói mòn, trạng thái cấu trúc, thành phần cation trao đổi, tổng độ kiềm, độ chua, hàm lượng muối... được đo một cách định kì.
c. Những chỉ tiêu dự báo sớm sự phát triển (xuất hiện) của những biến đổi bất lợi các tính chất của đất, thích hợp cho các phép thử sinh học, các quan trắc vi hình thái, phân tích chế độ muối tan, oxi hoá khử và axit - kiềm của đất.